Przemoc w rodzinie to problem, który dotyczy zarówno przemocy fizycznej, psychicznej, ekonomicznej, jak i seksualnej. Na gruncie prawa cywilnego może ona stać się podstawą do orzeczenia rozwodu z winy sprawcy. Natomiast w kontekście stwierdzenia nieważności małżeństwa kościelnego sytuacja jest bardziej złożona.
Czy przemoc w rodzinie prowadzi do uznania małżeństwa za nieważne?
Sąd biskupi nie rozstrzyga spraw na podstawie samego rozkładu pożycia czy przemocy po ślubie. Przemoc może jednak stanowić przesłankę wskazującą, że już w momencie zawierania małżeństwa istniały okoliczności uniemożliwiające jednej ze stron budowanie trwałego i zdrowego związku. W przypadku przemocy mogą zostać spełnione przesłanki prawne z kan. 1095 (niezdolność psychiczna do życia małżeńskiego) lub kan. 1101 Kodeksu Prawa Kanonicznego (symulacja zgody małżeńskiej), co otwiera drogę do uznania małżeństwa za nieważne.
Przemoc jako objaw zaburzeń uniemożliwiających prawidłowe funkcjonowanie w małżeństwie
Objawy przemocy – takie jak znęcanie się psychiczne czy fizyczne – mogą świadczyć o głębokich zaburzeniach osobowości. Sąd kościelny bada, czy osoba wykazująca przemoc była w momencie ślubu zdolna do zawarcia trwałego związku ukierunkowanego na dobro wspólne. Istotne jest udokumentowanie, że trudności (np. uzależnienia, zaburzenia, skłonność do agresji) występowały już przed małżeństwem lub na jego początku.
Postępowanie sądowe
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności małżeństwa z powodu przemocy wymaga przedstawienia dowodów – m.in. zeznań świadków, opinii psychologicznych oraz dokumentów medycznych. Sąd kościelny, analizując pełną dokumentację, ocenia, czy istnieją przesłanki do uznania danego małżeństwa za nieważne. Więcej na temat procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa możesz przeczytać tutaj.
Przemoc w rodzinie może prowadzić do stwierdzenia nieważności małżeństwa zawartego w Kościele katolickim, jeśli wynika ona z okoliczności istniejących już w momencie zawierania związku. Zbadanie tej kwestii jest zadaniem sądu biskupiego, który będzie rozpoznawał daną sprawę.