Obowiązek alimentacyjny jest jednym z najważniejszych zobowiązań wynikających z prawa rodzinnego. Ma na celu zapewnienie wsparcia finansowego osobom, które nie są w stanie samodzielnie się utrzymać. Prawo jednak przewiduje przypadki, kiedy można zostać zwolnionym z płacenia alimentów. Wyjaśniam, kiedy jest to możliwe i jak wygląda procedura.
Podstawy prawne uchylenia obowiązku alimentacyjnego
Alimenty zostały uregulowane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym (KRiO). Zgodnie z art. 133 § 1 KRiO rodzice mogą uchylić się od płacenia alimentów, jeżeli wiązałoby się to z nadmiernym uszczerbkiem dla nich lub jeżeli dziecko jest już zdolne do samodzielnego utrzymania.
Z kolei zgodnie z art. 133 § 2 KRiO poza powyższym wypadkiem uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest tylko ten, kto znajduje się w niedostatku.
Warto również zwrócić uwagę, że rodzice mogą uchylić się od świadczeń alimentacyjnych względem dziecka pełnoletniego. Jest to możliwe wówczas, gdy płacenie alimentów wiąże się z nadmiernym dla nich uszczerbkiem lub jeżeli dziecko nie dokłada starań w celu uzyskania możności samodzielnego utrzymania się (art. 133 § 2 KRiO).
Sytuacje, w których można nie płacić alimentów
Najczęstsze powody uchylenia obowiązku alimentacyjnego są następujące:
- trudna sytuacja życiowa osoby zobowiązanej – osoba płacąca alimenty znajduje się np. w poważnej chorobie, nie może pracować, utraciła całkowicie zdolność do zarobkowania. W praktyce sąd często decyduje o obniżeniu kwoty alimentów, zamiast całkowitego zwolnienia;
- osiągnięcie samodzielności finansowej przez dziecko – dorosłe dziecko, które samodzielnie się utrzymuje, nie potrzebuje już wsparcia finansowego rodziców. Sąd może w takiej sytuacji zwolnić rodzica z obowiązku alimentacyjnego;
- rażąco niewłaściwe zachowanie osoby uprawnionej – chodzi tu np. o sytuację, gdy pełnoletnie dziecko nie podejmuje prób utrzymania się – nie szuka pracy, celowo rezygnuje z zarobkowania. Może to również skutkować uchyleniem obowiązku alimentacyjnego.
Należy jednak pamiętać, że każda sprawa jest jednak rozpatrywana indywidualnie i wymaga przedstawienia przez rodzica odpowiednich dowodów w sądzie, które potwierdzałyby podnoszone przez niego okoliczności.
Jak uzyskać zwolnienie z obowiązku alimentacyjnego?
Ostateczną decyzję zawsze podejmuje sąd. Niemniej jednak, aby uzyskać zwolnienie z obowiązku alimentacyjnego, należy:
- złożyć pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego do właściwego sądu rejonowego;
- starannie przygotować dokumenty: dane osobowe powoda i pozwanego, określenie wartości przedmiotu sporu (roczna suma alimentów), uzasadnienie oraz odpowiednie załączniki potwierdzające przywoływane okoliczności.
Sąd w każdej sytuacji kieruje się dobrem osoby uprawnionej do alimentów. Jest tak, szczególnie gdy jest ona jeszcze małoletnia.
Można też spróbować rozwiązać sprawę polubownie, np. poprzez mediacje. Jeśli to się nie uda, wówczas skierowanie sprawy do sądu staje się naturalną konsekwencją braku porozumienia.
Uchylenie obowiązku alimentacyjnego bywa skomplikowane, albowiem wymaga ono nie tylko zrozumienia przepisów, ale i przedstawienia mocnych dowodów. Z tego względu warto rozważyć pomoc prawnika, który pomoże w załatwieniu wszystkich formalności.