Zakaz zawarcia małżeństwa to interesująca kwestia dla wielu osób, które pozyskały stwierdzenie nieważności swojego związku. W praktyce może on istotnie wpłynąć na życie osób pragnących ponownie zawrzeć związek małżeński w Kościele. Postaram się wyjaśnić, czym jest zakaz zawarcia małżeństwa, kiedy sąd może go wydać oraz jak wygląda procedura jego uchylenia.
Kiedy sąd wydaje zakaz zawarcia małżeństwa?
W przypadku stwierdzenia nieważności małżeństwa przez sąd kościelny małżonkowie zwykle stają się wolni i tym samym mogą zawrzeć nowy związek. Sąd może jednak nałożyć na jednego lub oboje zakaz zawarcia kolejnego małżeństwa. To rozwiązanie stosowane jest głównie wtedy, gdy przyczyna nieważności wynikała z trwałych przeszkód u jednej ze stron.
Powody nałożenia zakazu
Najczęstszymi przyczynami nałożenia przez sąd biskupi zakazu zawarcia małżeństwa są:
- całkowita niemoc płciowa lub inne nieusuwalne przeszkody (obligatoryjny zakaz według instrukcji procesowej Dignitas Connubii);
- brak wystarczającego rozeznania lub psychiczna niezdolność do zawarcia małżeństwa (kan. 1095 KPK);
- symulacja zgody małżeńskiej lub podstęp przy zawieraniu małżeństwa (zakaz fakultatywny, wydawany przez sąd po dokonaniu oceny sprawy).
Zakaz może zostać nałożony również w innych przypadkach, jeżeli sąd uzna, że jest on konieczny.
Jak uchylić zakaz zawarcia małżeństwa?
Osoba objęta zakazem może wystąpić do sądu, który wydał wyrok dotyczący nieważności, z wnioskiem o jego uchylenie. Co ważne, nie wystarczy samo wyrażenie chęci ponownego małżeństwa. Należy bowiem wykazać, że okoliczność, która spowodowała nałożenie zakazu, już nie występuje.
Najczęściej sąd wymaga:
- poparcia wniosku argumentami;
- osoby objętej zakazem oraz – gdy to konieczne – jej przyszłego małżonka;
- opinii biegłego psychologa, psychiatry lub lekarza (w zależności od przyczyny pierwotnego zakazu).
Sąd podejmuje decyzję dopiero po uzyskaniu tzw. moralnej pewności, że petent jest zdolny do zawarcia ważnego, trwałego małżeństwa i nie ma przesłanek, aby uznać, że dawna przeszkoda mogłaby się powtórzyć.
Zakaz zawarcia małżeństwa nie oznacza braku szans na ponowny ślub kościelny, ale wymaga formalnej procedury udowodnienia ustąpienia okoliczności, która leżała u podstaw jego wydania. W przypadkach psychicznych trudności, niedojrzałości lub zaburzeń, niezbędne jest przedstawienie wiarygodnych dokumentów i opinii biegłego.